काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण तीव्र गतिमा

शिवा तामाङ / काठमाडौँ, पुस १० गते । ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक महìवको सम्पदा काष्ठमण्डपको पुनर्निर्माणको काम आधाभन्दा बढी सकिएको छ ।

वि.सं. २०७५ वैशाखबाट सुरु भएको पुनर्निर्माणको काम समयसीमाभित्रै सम्पन्न हुने दाबी गर्दै काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण समितिका अध्यक्ष राजेश शाक्यले निर्माणको काम ५५ प्रतिशत सम्पन्न भएको जानकारी दिनुभयोे । प्राचीन महìवको स्मारक काष्ठमण्डप २०७२ वैशाख १२ को भूकम्पले पूर्ण रूपमा क्षति भएको थियो ।

काठमाडाँै महानगरपालिकाको आर्थिक सहयोग र स्थानीयवासीको अगुवाइमा पुनर्निर्माण भइरहेको सो सम्पदा पूरा गर्न नेपाल सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा तीन वर्षको समयसीमा तोकिएको थियो । काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण गर्न शाक्यको अध्यक्षतामा स्थानीय पुरातìवविद्, वास्तुविद्, प्राविधिकसहित ५५ जना सम्मिलित काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण समिति गठन गरिएको छ ।

स्थानीयवासीको सहभागितामा निर्माण भइरहेको सो सम्पदा तत्कालीन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले क्षमा पूजा गरेपछि सुरु भएको थियो । पुनर्निर्माणको काम गतिशील रूपमा अगाडि बढिरहेकाले तोकिएकै समयमा सम्पन्न हुने अध्यक्ष शाक्यको विश्वास छ ।

प्रदेश सभा सदस्यसमेत रहनुभएका अध्यक्ष शाक्यले काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक काठ, माः अप्पा, इँटा र माटो जुटाउने काम भइरहेको जानकारी दिनुभयो ।

हाम्रा पुर्खाले ऐतिहासिक सम्पदाको निर्माण गर्दा युगौयुग टिकेको थियो । प्रकृति प्रदत्त पदार्थ काठ, माटो र माटोबाटै बनेको इँटा प्रयोग गरी एउटा पनि किला नठोकी निर्माण भइरहेको काष्ठमण्डपको दिगोपना पनि पहिलेको जस्तै हुने दाबी शाक्यको छ ।

महानगरपालिकाबाट पुनर्निर्माण बजेट

काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख विद्यासुन्दर शाक्यले उपत्यकाको प्राचीन एवं ऐतिहासिक महìवको काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणका लागि काठमाडौँ महानगरपालिकाले नै आवश्यक सम्पूर्ण बजेट विनियोजन गर्ने प्रतिबद्धता गर्नुभएको थियो ।

सोहीअनुरूप काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणका लागि महानगरपालिकाले सिड–मनीका रूपमा पहिलोपटक ५० लाख रुपियाँ प्रदान गरेको थियो । त्यसपछि पाँच करोड रुपियाँ रकम पुनर्निर्माण समितिलाई हस्तान्तरण गरिसकेको र पाँच करोड रुपियाँ पुनः विनियोजन गरिएको तर निकासा हुन बाँकी रहेको समितिमा आर्थिक हरहिसाब हेर्नुहुने ज्ञानेन्द्ररत्न बज्राचार्यले जानकारी दिनुभयो । पुरातìव विभागले काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणका लागि अनुमानित १९ करोड रुपियाँ बजेट लाग्ने जनाएको छ ।

सालको काठ प्रयोग

काठमध्ये सबैभन्दा टिकाउ हुने सालको काठ मात्र प्रयोग गरी काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण भइरहेको छ । काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक अनुमानित १७ हजार ५८ क्युफिट काठ टिम्बर कर्पोरेसनमार्फत व्यवस्थापन भइरहेको छ ।

हालसम्म बाराको अमलेखगञ्जमा पेट्रोल पाइपलाइनका लागि काटिएका काठ र महाकालीको सिँचाइ आयोजनाका लागि काटिएका सालका काठ गरी चार हजार ३३ क्युफिट काठ ल्याइसकिएको छ । आवश्यक काठको खोजी पनि भइरहेको छ भने १० प्रतिशत पुराना काठ प्रयोग गर्न सकिने समितिले जनाएको छ ।

माटो पनि परीक्षण

काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण प्राचीन प्रविधिबाट बनाउनुपर्ने भएकाले इँटा जोड्न प्रयोग गरिने माटोको गुणस्तर परीक्षण गरेर मात्र प्रयोग भइरहेको छ । रानीपोखरी, धरहरा र काठमाडौँ महानगरपालिका १३ वडाबाट माटो ल्याई त्यसको गुणस्तर परीक्षणपछि प्रयोग गरिएको छ ।

काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणका लागि आठ/दस सिकर्मी, चारजना डकर्मी र १२ जना ज्यामीले निरन्तर काम गरिरहनुभएको छ । मौलिक स्वरूपमा काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण गर्न संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय, पुनर्निर्माण प्राधिकरण, पुरातìव विभागको परामर्शमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको रणनीतिक नेतृत्वमा पुनर्निर्माण गर्ने सहमति अनुसार नै काम भइरहेको अध्यक्ष शाक्यले बताउनुभयो ।

साथै, काष्ठमण्डपको पुराताìिवक, ऐतिहासिक तथा प्राचीन महìवलाई पूर्ववत् रहने गरी नक्सा डिजाइन गरी पुरातìव विभागबाट स्वीकृत भएबमोजिम भइरहेको छ । काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण सुरु गर्नुअघि बेलायतको दुरहाम विश्वविद्यालयका विशेषज्ञ टोलीले उत्खनन गरेको थियो । उत्खनन गर्दा भूकम्पले जगमा कुनै असर नगरेको प्रतिवेदन दिएको थियो भने काष्ठमण्डप सातौँ शताब्दीमा बनेको पनि सो टोलीले प्रमाणित गरेको थियो ।

Related News

Comments are closed

TOP NEWSview all

Nepal’s proposal to graduate from LDC status to be presented in UNGA for endorsement

World Bank to provide US $ 60 million to strengthen Nepal’s higher education

32,500 metric ton Urea arrives in Nepal

Writ petition filed in Supreme Court against reshuffle of cabinet

Nepal Army officer Bista receives commendation from UN




Positive Development Media Pvt. Ltd. / Regd. No: 232 / 073-74

Newbaneshwor
Kathmandu, Nepal

4479401


Editor : Mr. Divesh J.B. Rana Chairperson : Mr. Kishore Thapa


Counter:
Web Counter