मधेसमा वित्तीय स्रोत अपुग हुँदा गण्डकीमा आधा मात्रै उपयोग

काठमाडौं, कात्तिक ३० गते । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले संकलन गरेको निक्षेप र कर्जा लगानीको प्रदेशगत अवस्था हेर्दा सबैभन्दा कमजोर गण्डकी प्रदेश देखिएको छ ।

गण्डकी प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निक्षेपको आधा पनि कर्जा लगानी गर्न नसकेको राष्ट्र बैंक अध्ययनले देखाएको छ ।

गत आर्थिक वर्ष गण्डकीको कर्जा–निक्षेप अनुपात ५०.०७ प्रतिशत मात्रै छ । नेपाल राष्ट्र बैंक अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यस्तो अनुपात ९० प्रतिशतसम्म कायम गर्न सक्छन् ।

केन्द्रीय बैंकको अध्ययन अनुसार पनि न्यून कर्जा–निक्षेप अनुपात भएको गण्डकीमा निक्षेपको तुलनामा कर्जा लगानी बढाउन आवश्यक छ ।

कर्जा–निक्षेप अनुपात गणना गर्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पूँजीकोष र पूँजीकोष अङ्गका रूपमा रहेका ऋणपत्र बाहेक ऋणपत्र, एक वर्ष वा बढी अवधिका विदेशी मुद्रामा लिएको ऋण तथा पुनर्कर्जा रकम निक्षेपका रूपमा गणना गर्न पाउने व्यवस्था केन्द्रीय बैंकले गरेको छ ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले १ सय रुपैयाँ निक्षेप लिँदा ४ प्रतिशत अनिवार्य नगद मौज्दात बापत राष्ट्र बैंकमा राख्नुपर्छ । त्यसैगरी सोही १ सयबाट वाणिज्य बैंकले १२, विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनीले १० प्रतिशत वैधानिक तरलता अनुपात कायम गर्नुपर्ने छ ।

त्यसपछिको बाँकी निक्षेपबाट कर्जा लगानी गर्नुपर्छ । यसरी कर्जा लगानी गर्दा निक्षेपको ९० प्रतिशतसम्म जान सकिने सीमा छ । गण्डकीको कर्जा–निक्षेप अनुपात हेर्दा केन्द्रीय बैंकले तोकेको सीमा पुग्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निक्षेप रोक्दै कर्जामा केन्द्रित हुनुपर्ने स्पष्ट हुन्छ ।

गण्डकीमा वित्तीय स्रोत उपलब्धता पर्याप्त भए पनि मधेस प्रदेशमा भने अभाव देखिएको छ । मधेसमा निक्षेपभन्दा पनि कर्जा लगानी धेरै देखिएको राष्ट्र बैंक अध्ययनले देखाएको छ ।

केन्द्रीय बैंकको अध्ययन अनुसार मधेसको कर्जा–निक्षेप अनुपात १०३ प्रतिशतभन्दा धेरै छ । यो केन्द्रीय बैंकले तोकेको माथिल्लो सीमाभन्दा १३ प्रतिशत विन्दुले धेरै हो । मधेसका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निक्षेप लिनेभन्दा धेरै कर्जा लगानी गरेको देखिन्छ ।

अध्ययन अनुसार कर्णाली प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा–निक्षेप अनुपात ६०.१५ प्रतिशत छ । यस प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले २०८३ असार मसान्तसम्म १ खर्ब ११ अर्ब १५ करोड निक्षेप संकलन गरेका छन् ।

सोही अवधिसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानी ६६ अर्ब ८५ करोडमात्र छ । रकमका आधारमा सबैभन्दा थोरै कर्जा लगानी भएको प्रदेश पनि कर्णाली नै हो ।

त्यसैगरी सुदूरपश्चिम प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानीमा केही सुधार देखिएको छ । २०८३ असार मसान्तसम्म यस प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा–निक्षेप अनुपात ७९.३० प्रतिशत छ ।

सोही अवधिमा यस प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले २ खर्ब ६ अर्ब ९ करोड ९५ लाख निक्षेप संकलन गरेर १ खर्ब ६३ अर्ब ४१ करोड २८ लाख बराबर कर्जा लगानी गरेका छन् ।

सबैभन्दा धेरै कर्जा–निक्षेप अनुपात भएको मधेसका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ४ खर्ब ७८ अर्ब ३७ करोड निक्षेप संकलन गरेर ४ खर्ब ७ अर्ब ७३ करोड कर्जा लगानी गरेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । २०८३ असार मसान्तमा कर्जा–निक्षेप अनुपात १०३.४६ प्रतिशत छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो अनुपात १२१.६१ प्रतिशत थियो ।

केन्द्रीय बैंक अध्ययन अनुसार कोशी प्रदेशको कर्जा–निक्षेप अनुपात ९९.६ प्रतिशत छ । २०८३ असार मसान्तमा यस प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेप ६ खर्ब ४१ अर्ब ९३ करोड थियो । सोही अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा ६ खर्ब ३९ अर्ब ३२ करोड छ ।

कोशीमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कुल कर्जामध्ये झापा, मोरङ र सुनसरीमा प्रवाहित कर्जाको हिस्सा ८९.४ प्रतिशत छ भने अन्य जिल्लाको हिस्सा १०.६ प्रतिशतमात्र छ ।

सबैभन्दा थोरै कर्जा–निक्षेप अनुपात भएको गण्डकीका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले २०८३ असारसम्म ७ खर्ब २६ अर्ब ६३ करोड निक्षेप संकलन गरेर ३ खर्ब ६३ अर्ब ८३ करोडमात्र कर्जा लगानी गरेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

गण्डकीका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कर्जामध्ये कृषि क्षेत्रमा २२ अर्ब ९८ करोड, औद्योगिक २९ अर्ब ८ करोड, सेवा १ खर्ब ७ अर्ब १२ करोड र अन्य क्षेत्र (रियल इस्टेट, शिक्षा, उपभोग लगायत) मा २ खर्ब १ अर्ब ६५ करोड छ ।

त्यसैगरी गत आव लुम्बिनी प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको औसत कर्जा–निक्षेप अनुपात ७५.५ प्रतिशत छ । सोही अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ७ खर्ब ९१ अर्ब ९४ करोड ६ लाख निक्षेप संकलन गरेर ५ खर्ब ९७ अर्ब ९९ करोड ४० लाख कर्जा लगानी गरेका छन् ।

यस प्रदेशमा रहेका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निष्क्रिय कर्जा ७.२४ प्रतिशत छ भने गत वर्ष सोही अवधिमा ५.९८ प्रतिशत थियो ।

कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) मा सबैभन्दा धेरै ३६.७१ प्रतिशत हिस्सा रहेको बागमती प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको औसत कर्जा–निक्षेप अनुपात ६८.८२ प्रतिशत छ ।

२०८३ असारसम्म यस प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ५२ खर्ब ६७ अर्ब २३ करोड निक्षेप संकलन गरी ३६ खर्ब २४ अर्ब ७७ करोड कर्जा लगानी गरेको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ ।

Related News

Leave a Reply

टाइप गरेर स्पेस थिच्नुहोस् र नेपाली युनिकोडमा पाउनुहोस। (Press Ctrl+g to toggle between English and Nepali OR just Click on the letter). अंग्रेजीमा टाइप गर्न "अ" मा थिच्नुहोस्।

TOP NEWSview all

31 Nepali scientists included in the global ranking of best scientists

Nepal and Germany sign two agreements

Auspicious Timings for Dashain Tika Announced for Various Countries

Nepal Premier League to be held from November 17

Apple farming flourishes in Upper Mustang




Positive Development Media Pvt. Ltd. / Regd. No: 232 / 073-74

Newbaneshwor
Kathmandu, Nepal

4479401


Editor : Mr. Divesh J.B. Rana

Chairperson : Mr. Kishore Thapa


Counter:
Web Counter